Cudahiya buhayê sotemeniyê di navbera deverên rojhilat û rojavayê Firatê de ji ber cûdahiyên di çavkaniyên dabînkirinê, mekanîzmayên bihayê û pereyê ku tê bikar anîn de berfireh dibe. Ev rasterast bandorê li ser şert û mercên jiyana niştecihên li seranserê herêmên cûda yên Sûriyê dike.
Li deverên rojavayê Firatê, bi taybetî bajarê Ezazê û gundewarê bakurê Helebê, buhayê sotemeniyê di demên dawî de li pey hev zêde bûye. Buhaya lîtreyek benzînê gihîştiye nêzîkî 50.50 lîreyên Tirkî, ku wekhevî zêdetirî 12,000 lîreyên Sûrî ye, di heman demê de lîtreyek mazotê bi qasî 40.50 lîreyan, an jî bi qasî 10,000 lîreyên Sûrî ye. Sîlînderek gaza pijandinê ya 24 kg niha bi qasî 580 lîreyên Tirkî, ku wekhevî 140,000 lîreyên Sûrî ye, lêçûn e.
Çavdêr vê zêdebûnê bi karanîna lîreya Tirkî ji bo bihayê ve girêdidin, ji bilî lawaziya herêmê li hember bihayên petrolê yên cîhanî û aloziyên herêmî. Wekî din, krîzên derbasbûna sînor û monopolên dabînkirinê yên carinan dibin sedema lêçûnên veguhastin û enerjiyê yên bilindtir.
Berevajî vê, bihayên sotemeniyê li deverên rojhilatê Firatê nisbeten kêmtir xuya dikin, ji ber ku herêm bi hilberîna petrola herêmî ve girêdayî ye. Lêbelê, biha jî gelek caran hatine sererastkirin. Di destpêka mehê de, Şirketa Petrolê ya Sûriyeyê zêdebûna bihayên dîzel, benzîn û gaza pijandinê ragihand, bi armanca ku wan li seranserê Sûriyeyê standard bike, wekî ku wê diyar kir.
Li gorî bihayê nû, bihayê lîtreyek dîzelê ji 0.75 dolarî bilind bû 0.88 dolarî, di heman demê de bihayê benzîna 90-oktan gihîşt nêzîkî 1.10 dolarî, û benzîna 95-oktan gihîşt nêzîkî 1.15 dolarî. Bihayê tûpa gaza pijandinê li 12.50 dolarî hate destnîşankirin.
Piştre, bihayê dîzelê ya bazara azad li deverên bakur û rojhilatê Sûriyeyê hate sererastkirin bo 55 sentan, ji bo kêmkirina bandorên buhabûnê, ku bi kêmbûna berdewam a nirxa lîreya Sûriyeyê re hevdem bû, ku ji 13,000 lîreyan ji bo dolarî derbas bûye. Niştecihên herdu herêman piştrast dikin ku newekheviya bihayan û lêçûnên bilind ên sotemeniyê bandor li ser gelek aliyên jiyana rojane kiriye, ji veguhastin û germkirinê bigire heya bihayên xwarinê, di demekê de ku hêza kirînê kêm dibe û çareseriyên aborî yên stabîl nînin.









