Lêkolînek zanistî ya vê dawiyê ku zêdetirî 9 milyon mezinan tê de beşdar bûne eşkere kir ku piraniya nexweşiyên kardiovaskuler bi çar faktorên sereke yên rîskê yên pêşîlêgirtî û kontrolkirî ve girêdayî ne, ku girîngiya tespîtkirina zû û guhertina şêwaza jiyanê di kêmkirina sedema herî gelemperî ya mirinê de li çaraliyê cîhanê xurt dike.
Li gorî lêkolînê, ku di Kovara Koleja Kardiolojiyê ya Amerîkî de hatiye weşandin, tansiyona bilind, kolesterolê bilind, şekirê xwînê yê bilind û cixarekêşandin faktorên hevpar bûn ku beriya nêzîkî 99% ji bûyerên krîzên dil, felc û têkçûna dil ên hatine analîzkirin.
Encam nîşan dan ku tansiyona bilind faktora herî bi bandor bû, ku zêdetirî 93% ji mirovên ku li Dewletên Yekbûyî û Koreya Başûr tevliheviyên cidî yên dil jiyan kirine, jixwe ji vê pirsgirêka tenduristiyê dikişînin.
Lêkolîneran xwe dispêrin analîzkirina daneyên tenduristiyê yên demdirêj û tomarên ji mîlyonan kesan ji komên cûda yên nifûsê, ku rastbûna statîstîkî ya bilind dide lêkolînê di destnîşankirina faktorên rîskê yên herî berbiçav ên ji bo nexweşiya dil de.
Lêkolîneran tekez kirin ku ev dîtin guhertinek girîng di têgihîştina sedemên nexweşiya dil de nîşan didin, û nîşan didin ku piraniya bûyeran ji nişka ve an jî tenê ji ber faktorên genetîkî çênabin, lê pir caran bi nîşaneyên tenduristiyê ve girêdayî ne ku dikarin zû werin şopandin û çareser kirin.
Lêkolînerê sereke yê lêkolînê, kardiyolog Philip Greenland, diyar kir ku hebûna yek an çend ji van faktoran berî pêşxistina tevliheviyên kardiovaskuler “hema hema şertek” e ji bo çêbûna wan.
Lêkolînê her wiha tekez kir ku pêşîlêgirtina zû rêbaza herî bibandor dimîne, bi rêya şopandina tansiyona xwînê, şekirê xwînê û asta kolesterolê, digel devjêberdana cixarekêşanê, baştirkirina parêzê û tevlîbûna çalakiya laşî ya birêkûpêk.
Lêkolîneran destnîşan kirin ku kontrolkirina van faktoran, çi bi rêya guhertinên şêwaza jiyanê be an jî bi karanîna dermanên berdest ji bo kêmkirina fişara xwînê û kolesterolê, dikare bibe alîkar ku piraniya bûyerên nexweşiya dil li çaraliyê cîhanê kêm bike.
