Saziyên sivîl û olî, partiyên siyasî û tevgerên gel li bajarên Amûdê, Qamişlo û Girkê Lego îro salvegera duzdehemîn a jenosîda ku ji aliyê DAIŞê ve di 3ê Tebaxa 2014an de li dijî Êzîdiyan li Şingalê pêk hat bi bîr anîn. Daxuyanî û merasîmên nobedariyê tekez li ser pêwîstiya naskirina navneteweyî ya komkujiyê wekî jenosîd, eşkerekirina çarenûsa kesên revandî, hesabpirsîna berpirsiyaran û misogerkirina dubarenebûna wê kirin.
Di êrîşa DAIŞê ya li ser Şingalê di Tebaxa 2014an de, zêdetirî 5,000 sivîlên Êzîdî hatin kuştin û îdamkirin, lê texmînên din nîşan didin ku hejmara qurbaniyan ji 6,000î derbas bûye. Wekî din, 6,417 Êzîdî hatin revandin, di nav de 3,548 jin û 2,869 mêr, di yek ji sûcên herî hovane de ku di demên nûjen de li Iraq û herêmê hatiye dîtin. Êrîş her wiha bû sedema wêrankirina berfireh a mîrateya olî û çandî ya Êzîdiyan. Rêxistinê 68 mezargeh û cihên olî wêran kirin, û heta niha 94 gorên komî yên ku tê de termên qurbaniyên qirkirinê hene hatine dîtin. Çarenûsa nêzîkî 2,600 kesên revandî hîn jî 12 sal piştî qirkirinê ne diyar e.
Li gorî Navenda Stratejîk a Mafên Mirovan, di encama tawanên DAIŞê yên li dijî Êzidiyan de 2,745 zarok bê dê û bav man, di heman demê de 3,562 kes karîn ji lepên rêxistinê birevin, di nav wan de 1,207 jin, 339 mêr, 1,059 keç û 957 zarok hebûn.
Li Amûdê, Yekîtiya Êzidiyên Sûriyê û Mala Êzidiyan daxuyaniyek weşandin û tekez kirin ku tiştê li Şingalê qewimî yek ji beşên herî bi êş ên dîroka gelê Êzidî temsîl dike. Wan tekez kir ku bidestxistina edaletê û eşkerekirina çarenûsa windayan divê wekî pêşîniyek bimîne, û ku trajediya divê nebe tenê bîranînek salane.
Li Qamişlo, Kordînasyona Kongreya Star daxuyaniyek weşand û piştrast kir ku qirkirina li dijî Êzidiyan pêk hatiye yek ji tawanên herî hovane yên dîroka nûjen e. Di daxuyaniyê de hate destnîşankirin ku vekirina korîdora mirovî ya di navbera Rojava û Şingalê de ji aliyê Yekîneyên Parastina Gel (YPG) û Yekîneyên Parastina Jinan (YPJ) ve di dema êrîşa DAIŞê de beşdarî rizgarkirina bi deh hezaran sivîlan bûye. Di daxuyaniyê de daxwaza naskirina fermî ya qirkirinê, rêzgirtina li îradeya civaka Êzidî û garantîkirina mafê wê yê xwerêveberiyê hate kirin, û ev yek wekî gaveke bingehîn ji bo pêşîgirtina li dubarebûna trajediyê hate hesibandin.
Konferansa Îslama Demokratîk jî daxuyaniyek weşand û piştrast kir ku sûcên ku DAIŞê li dijî Êzidiyan kirine lekeyek li ser dîroka nûjen temsîl dikin. Daxwaz kir ku sûcdar li ber dadgehên navneteweyî hesab bidin û tekez kir ku terorîzm nûnertiya ti olê nake.
Li Girkê Legê, Înîsiyatîfa Gel bang li Neteweyên Yekbûyî kir ku komkujiya Şingalê bi fermî wekî qirkirinê nas bike û ji bo azadkirina kesên ku hatine revandin, ku çarenûsa hin ji wan hîn ne diyar e, bixebite. Înîsiyatîfê hevgirtina xwe ya berdewam bi gelê Êzidî û mafê wan ê jiyana di azadî û ewlehiyê de piştrast kir. Bi heman awayî, Parêzgarê Hesekê Nûredîn Ehmed li ser platforma X peyamek bi zimanê Kurdî weşand û piştrast kir ku karesata Şingalê “ne tenê rojek di salnameyên dîrokê de ye, lê di wijdanê mirovahiyê de birîneke zindî ye.”
Ji aliyê xwe ve, fermandarê giştî yê Hêzên Sûriya Demokratîk (QSD), Mezlûm Ebdî, qurbaniyên qirkirinê bi bîr anî û tekez kir ku eşkerekirina çarenûsa hemû kesên ku hatine revandin, ewlekirina Şingalê û parastina gelê Êzidî berpirsiyariyeke exlaqî, mirovî û navneteweyî ye.
Di postekê de li ser platforma X, wî bal kişand ser qurbaniyên şervanên ku beşdarî têkbirina DAIŞê û rizgarkirina bi hezaran sivîlan bûne, û daxwaza edaletê ji bo qurbaniyan kir û xwest ku tedbîr werin girtin da ku di pêşerojê de sûcên weha dubare nebin.
