Başûrê Sûriyê piştî pevçûnên siyasî û ewlehiyê rûpela lîwaya heştemîn digire
Lîwaya Heştemîn, yek ji formasyonên leşkerî yên herî berbiçav li Parêzgeha Derayê li başûrê Sûriyê ye, di 13ê Nîsana 2025an de bi fermî xwe hilweşand û hemî çavkaniyên xwe yên mirovî û leşkerî xist xizmeta Wezareta Parastinê. Ev çend meh piştî hilweşîna rejîma Serokê hilweşiyayî Beşar Esed hat.
Ev biryar piştî civînek ewlehiyê ya li bajarê Busra El-Şam di navbera serokatiya lîwayê û berpirsên Wezaretên Karên Hundir û Parastinê de hat dayîn, piştî aloziyên ewlehiyê li herêmê, bi taybetî kuştina fermandarê leşkerî Bilal El-Durubî El-Miqdad ji hêla du endamên lîwayê ve.
Demizirandineke bi çareserkirina Rûsyî ve girêdayî ye
Lîwaya Heştemîn di Tîrmeha 2018an de li gorî peymanek çareseriyê ya ji hêla Rûsya ve di navbera komên opozîsyonê yên li Derayê û rejîma berê de hatî çêkirin, piştî kampanyayek leşkerî ya berfireh ku kontrola opozîsyonê li ser başûrê Sûriyê bi dawî kir, hat damezrandin. Di wê demê de, tugay bi Feyleqa Pêncemîn a ku ji hêla Rûsya ve dihat piştgirîkirin ve girêdayî bû, di heman demê de di rêvebirina deverên xwe de xweseriya hema hema tevahî parast.
Tugay berdewamiya forma”Şebab el-Suna” (Ciwanên Suna) ye, ya ku di sala 2012’an de hate damezrandin û ji hêla Ehmed el-Ewda ve hate rêvebirin û li dijî hêzên rejîma berê li Busra el-Şam şer kir. Berî ku hêdî hêdî bandora xwe berfireh bike û bibe yek ji mezintirîn komên çekdar li Derayê, bi piştgiriya odeya operasyonên hevbeş a bi navê “MOC”.
Ehmed el-Ewda û Roleke Girîng li Başûr
Ehmed el-Ewda ji destpêkê ve wekî rêberê komê derket holê û berî ku beşdarî danûstandinên çareseriyê yên 2018’an bibe, ya ku bû sedema avakirina Tugaya Heştemîn, beşdarî gelek şeran di nav refên Artêşa Sûriyê ya Azad de bû.
Di salên piştre de, tugay li başûrê Sûriyê roleke tevlihev lîst. Ew beşdarî operasyonên ewlehiyê yên li dijî şaneyên DAIŞê bû û bi komên herêmî û hêzên alîgirê rejîma berê re gelek caran di pevçûnan de bû, di heman demê de bi tewanberiyên beşdarbûna di revandin û kuştinan de jî rû bi rû ma.
Tevî tevilîbûna wê ya fermî bi feykeqa Pêncemîn re, lîwa astek xweseriyê parast ku dezgehên ewlehiyê yên rejîmê hişyar kir. Ev yek di sala 2021an de bû sedema veguhestina wê bo Rêveberiya Ewlekariya Leşkerî wekî beşek ji hewildanên ji bo xistina bin kontrola wê ya mezintir.
Xala werçerxa hilweşîna rejîmê
Bi destpêkirina şerê “Astengkirina Êrîşê” di 27ê Mijdara 2024an de, bi hilweşîna rejîmê gihîşt lûtkeyê, komên li Derayê avakirina “Odeya Operasyonên Başûr” di bin serokatiya el-Ewda de ragihandin. Di nav 48 demjimêran de, wan kontrola tevahiya parêzgehê girt.
Lîwaya Heştemîn yekem formasyona leşkerî bû ku di 8ê Kanûna Pêşîn a 2024an de, berî ku di heman rojê de vekişe, ket Şamê. Piştî hilweşîna rejîmê, el-Ewda bi Serokê Sûriyê Ehmed el-Şar’i re civiya û amadebûna xwe ya ji bo hilweşandina tugayê û entegrekirina endamên wê di artêşa nû de diyar kir.
Dawiya Fermî
Bûyer di Nîsana 2025an de piştî kuştineke li Busra el-Şam ve leztir bûn. Hêzên ewlehiya giştî destwerdan kirin û li gelek bajarokên li gundewarê rojhilatê Derayê belav bûn berî ku civînek ewlehiyê bi rêkeftinekê ji bo hilweşandina Tugaya 8an û radestkirina kesên têkildar bi dawî bibe.
Di 13ê Nîsana 2025an de, berdevkê tugayê, Kolonel Ekrem el-Hewranî, bi fermî biryar ragihand û piştrast kir ku hemî milkên vê taxê di xizmeta dewletê de ne. Ev yek nîşana dawiya yek ji formasyonên leşkerî yên herî berbiçav bû ku ji sala 2018an vir ve rewşa ewlehî û leşkerî li başûrê Sûriyê teşe dabû.
Krîz berê zêde bûbû dema ku fermandarê tugayê, Ehmed el-Ewda, banga şerê li dijî hikûmeta Sûriyê kir, ew wekî “erkek” dît. Wî di tomarkirineke vîdyoyî de gef li Serok Ehmed El-Şar’i xwar ku tê de rexne li tiştê ku wî wekî “guhnedana îradeya gelê başûr” û sepandina tedbîrên ewlehiyê bi zorê bi nav kir, girt. Vê yekê pevçûna siyasî û ewlehiyê lezand ku bi hilweşandina fermî ya komê gihîşt lûtkeyê.
