Piştî hilweşîna rejîmê îşkence berdewam e: 66 qurbanî li navendên girtinê yên Hikûmeta Veguhêz
Raporên mafên mirovan kuştina 66 girtiyan li navendên girtinê yên ku ji hêla Hikûmeta Veguhêz ya Sûriyê ve ji hilweşîna rêjîma berê ve têne rêvebirin belge kirine. Ev kuştin, ku tê ragihandin ji ber îşkence, rêbazên xerab û paşguhkirina bijîşkî çêbûne, di navbera salên 2025 û 2026an de qewimîne.
Rapor destnîşan dikin ku ev doz binpêkirinên mafên mirovan ên giran ên di nav navendên girtinê de, di nebûna berpirsiyariya fermî de, nîşan didin. Ew destnîşan dikin ku gelek girtî bi şert û mercên dijwar re rûbirû ne, di nav de îşkenceya fîzîkî û psîkolojîk û paşguhkirina bijîşkî, ku di hin rewşan de dibe sedema mirinê li girtîgehê.
Rapor zêde kir ku hin ji qurbaniyan sivîl bûn ku ji ber çalakiya wan a sivîl an beşdarbûna wan di xwepêşandanên aştiyane de hatin girtin. Her wiha wan destnîşan kir ku cenazeyên hin ji van qurbaniyan radestî malbatên wan hatine kirin ku nîşanên eşkere yên îşkenceyê li ser wan hene, bê ku tu ravekirinek fermî di derbarê sedemên mirinê de an jî ragihandina tedbîrên ji bo hesabpirsîna berpirsiyaran were kirin.
Encama sala 2025an
Li gorî raporên mafên mirovan, di sala 2025an de nêzîkî 61 girtî di bin îşkenceyê de mirine. Ev mirin li gor mehên salê wiha hatine belavkirin:
• Çile: 8 girtî hatine kuştin
• Sibat: 13 girtî hatine kuştin
• Adar: 4 girtî hatine kuştin
• Nîsan: 6 girtî hatine kuştin
• Gulan: 2 sivîl hatine kuştin
• Hizêran: 3 girtî hatine kuştin
• Tîrmeh: 9 girtî hatine kuştin
• Tebax: 10 girtî hatine kuştin
• Îlon: 3 girtî hatine kuştin
• Cotmeh: 3 girtî hatine kuştin
Qurbaniya sala 2026an
Di sala 2026an de û heta niha, raporên mafên mirovan mirina pênc girtiyan di nav navendên binçavkirinê de belge kirine.
Di 8ê Çileya 2026an de, xortekî ji gundewarê rojavayê Humsê, ku ji mezheba Elewî bû, nêzîkî du hefte piştî girtina wî, li navendeke binçavkirinê ya ku ji hêla hêzên Hikûmeta Veguhêz ya Sûriyê ve dihat birêvebirin, mir. Li gorî çavkaniyên taybet, berî ku cenazeyê wî bibin nexweşxaneyek li Humsê, li wir nîşanên eşkere yên îşkenceyê li wir xuya bûn, ciwan rastî îşkenceya fîzîkî û paşguhkirina bijîşkî hatiye.
Çavkaniyê rave kir ku ciwan ji ber beşdarbûna di xwepêşandanên aştiyane de ku daxwaza bidawîanîna binpêkirinên li dijî endamên mezheba Elewî dikirin û daxwaza federalîzmê dikirin, hatiye girtin.
Çavdêriya Mafên Mirovan a Sûriyê di 31ê Çileya 2026an de mirina çar niştecihên taxên Şêx Meqsûd û Eşrefiyê wekî encama îşkenceyê li navendên binçavkirinê yên ku ji hêla Hikûmeta Veguhêz ve têne rêvebirin, piştî girtina wan di derbarê bûyerên ku di 26ê Çileyê de li her du taxan qewimîn, belge kir.
Banga Lêkolînek Navneteweyî
Şavdêriya Mafên Mirovan a Sûriyê bang li civaka navneteweyî û rêxistinên mafên mirovan kir ku bi lez mudaxele bikin da ku binpêkirinên li navendên binçavkirinê rawestînin û lêpirsînên zelal li ser mirinên di bin îşkenceyê de vekin. Çavdêriyê tekez kir ku berdewamiya van binpêkirinan bê hesabpirsîn êşa malbatên qurbaniyan du qat zêde dike û jiyana girtiyên bêtir dixe xeterê û tekez kir ku her hejmar di vê hejmarê de çîrokeke mirovî ya bi êş temsîl dike ku banga kiryarên lezgîn dike da ku parastina girtiyan were misogerkirin û kesên ku di van sûcan de beşdar in werin hesabpirsîn.
