Lubinan di bin zexta Fransa û Sûriyê de ye ji bo radestkirina Cemîl el-Hesen
Piştî raporên ku dibêjin serokê berê yê Îstîxbarata Hêzên Hewayî yên Sûriyê Cemîl El-Hesen di nav axa Lubinanê de ye, paytexta Lubinanê di rewşek hişyariya dîplomatîk û ewlehiyê de ye, ev yek bû sedem ku Fransa û Sûriyê daxwazên radestkirinê yên fermî di heman demê de pêşkêş bikin.
Wall Street Journal ji çavkaniyên ku dibêjin Parîs û Şam di rojên dawî de zextê li Beyrûtê dikin da ku El-Hesen, piştî hilweşîna rejîma Esed reviya, bigire. Ev yek di demekê de tê ku hejmarek berpirsên berê yên ewlehiyên Sûriyê hewl didin ku torên bandora xwe ji hundirê Lubinanê ve ji nû ve çalak bikin.
Li gorî berpirsekî Fransî, daxwaza Parîsê li ser bingeha biryara dadgeheke Fransî ye ku El-Hesen bêhemdî ji ber sûcên li dijî mirovahiyê mehkûm kiriye. Aliyê Sûrî, ji aliyê xwe ve, li gorî polîtîkayên hikûmeta nû, dixwaze kesên ku di binpêkirên mafên mirovan de di dema desthilatdariya Beşar El-Esed de herî zêde beşdar bûne, bi El-Hesen re di rêza yekem de, bişopîne.
Ji aliyê xwe ve, çavkaniyek dadwerî ya pilebilind a Lubnanî piştrast kir ku rayedarên Lubnanî hîn ti agahiyên fermî derbarê hatina El-Hesen bo welêt an cihê wî negirtine, û destnîşan kir ku “tu agahîyên fermî negihîştine rayedarên pêwendîdar ku hebûna wî di welêt de piştrast bikin.” Cemîl El-Hesen yek ji kesayetên ewlehîyê yên herî girîng ên Sûriyê tê hesibandin. Di sala 1953an de li nêzîkî bajarokê El-Qusêr ji dayik bûye, di temenê ciwaniyê de tevlî artêşê bûye û di dema desthilatdariya Hafiz El-Esed de di rêzên leşkerî de bilind bûye. Di sala 1982an de, wekî efserekî ciwan, beşdarî kampanya leşkerî ya ji bo çewsandina serhildana Îxwan Misilman li bajarê Hemayê bûye.
Bi veguhestina desthilatdariyê bo Beşar El-Esed di sala 2000an de, desthilata El-Hesen di nav dezgehên ewlehiyê de berfireh bûye, nemaze ji ber girîngiya Rêveberiya Îstîxbarata Hêza Hewayî, Hafiz El-Esed ji bo parastina rejîmê ji darbeyan ava kiribû. Ev rêveberî dosyayên hesas birêve dibir, di nav de, li gorî Wezareta Xezîneya Amerîka, rolek di bernameya çekên kîmyewî yên Sûriyê de.
Di sala 2009an de, el-Hesen fermandariya Rêveberiya Îstîxbarata Hêza Hewayî girt ser xwe, paşê bû yek ji berpirsên Sûrî yên herî zêde tên xwestin, hem li ser asta navneteweyî û hem jî li ser asta navxweyî. Li ser encamên zextên heyî û gelo Beyrût dê daxwazên zêde yên ji bo radestkirina wî bicîh bîne, gelek pêşbînî hene.
