Bêcezatî Gef dide aramiya Sûriyê… û rêxistinin banga hesabpirsînê ji berprsiyaran dike
Raporek hevbeş a Human Rights Watch û rêxistinên Sûriyê binpêkirinên li ser bingeha nasnameyê yên berbelav li Beravê belge dike, û bang li hikûmeta veguhêz dike ku berpirsiyaran hesabpirsîn bike û zelalî û hesabpirsînê pêş bixe da ku edaletê misoger bike.
Human Rights Watch, Sûrî ji bo Rastî û Edaletê, û “Arşîva Sûriyê” di raporek roja Sêşemê de gotin ku hikûmeta veguhêz a Sûriyê soz da ku berpirsiyarên tundûtûjiya ku di Adara 2025an de li sê parêzgehan qewimî hesabpirsîn bike, lê di derbarê ka lêpirsîn rola rêberên leşkerî û sivîl ên payebilind çareser kiriye, an jî gavên din çi ne da ku piştrast bikin ku rayedarên bihêz berpirsiyar bên girtin, zelaliyek sînordar peyda kir.
Raporê binpêkirinên berfireh ên ku ji hêla hêzên hikûmeta veguhêz û komên çekdar ên hevalbend ve hatine kirin, di nav de darvekirinên keyfî, wêrankirina bi zanebûn a milkê, û rêbazên xirab a bi girtiyan re, belge kir. Tê îdîakirin ku ev sûc wekî beşek ji operasyoneke leşkerî ya navendî ya hevrêzkirî ku ji hêla Wezareta Parastinê ya hikûmeta veguhêz a Sûriyê ve tê çavdêrîkirin, pêk hatine.
Hîba Zayadîn, lêkolînera payebilind a Sûriyê li Human Rights Watch got, “dapêdana hikûmetê bi hovîtiyan gavek pêşde ye, lê ew ji bo rayedarên asta bilind ên ku rê li ber van sûcan negirtin an jî nehiştin, ji asta edaletê kêm e.” “Berdewamiya bêcezatiyê derî li ber tolhildan û hovîtiyên din vedike.”
Li gorî raporê, tundûtûjî di 6ê Adarê de dest pê kir, bi operasyonên ewlehiyê yên ji hêla hêzên hikûmeta veguhêz ve li seranserê herêmê bi giranî civakên Elewiyan armanc girtin û bi binpêkirin û sûcên nasnameyê yên berfireh ve hatine diyar kirin.
Encamên raporê li ser zêdetirî 100 hevpeyvînên bi qurbaniyan, şahidan, şervanan û rojnamevanan re, û her wiha madeyên venêrîn, bihêstinê û wêneyên satelîtê yên piştrastkirî hatine çêkirin. Di raporê de eşkere bû ku binpêkirin di navbera 6 û 10ê Adarê de li zêdetirî 24 bajarok, gund û taxan çêbûne.
Raporê tekez kir ku baweriya hikûmeta veguhêz dê bi gavên wê yên pêş de were pîvandin, di nav de weşandina raporê tevahî, misogerkirina hesabdayînê di hemî astan de, û ne tenê şopandina takekesan. Her wiha banga gihîştina mekanîzmayên hesabdayînê yên navneteweyî, bicîhanîna reformên ewlehî û avahîsaziyê, lêkolîna paşxaneyên şervanan, û derxistina kesên ku di binpêkirinan de beşdar in kir.
Jilnar Ehmed, rêvebira bernameya Arşîva Sûrî got, “Ev ne tenê li ser tiştê di hefteyekê de ji Adarê qewimî ye, lê belê nîşaneya qalibek berfirehtir e ku divê bi awayekî avahîsaziyê û zelal were çareser kirin.”
Raportê tekez kir ku “Wezareta Parastinê di seferberkirina şervanan û hevrêzkirina bicihkirina wan de roleke girîng lîstiye, di heman demê de serokatiya leşkerî tevî zanîna xwe ya ji binpêkirinên cidî operasyonên xwe domand.”
Di 22ê Tîrmehê de, Komîsyona Lêpirsînê ya Neteweyî ya Sûriyeyê ragihand ku herî kêm 1,426 kes hatine kuştin û rayedaran 298 gumanbar şandine dadgehê. Lêbelê, raporê behsa rola rayedarên payebilind di rêkxistin an jî nepêşgirtina binpêkirinan de nekir, û xwe bi nîqaşkirina tolhildanên kesane ve sînordar kir.
