Suriye’nin güneyi, siyasi ve güvenlik geriliminin ardından Sekizinci Tugay sayfasını kapattı
Suriye’nin güneyindeki Dera ilinin en önde gelen askeri oluşumlarından biri olan Sekizinci Tugay, 13 Nisan 2025’te resmen kendini feshettiğini ve tüm insan gücü ile askeri imkânlarını Savunma Bakanlığı’nın emrine verdiğini açıkladı. Bu karar, devrik Cumhurbaşkanı Beşşar Esad rejiminin düşüşünden aylar sonra alındı.
Karar, Busrâ eş-Şam kentinde tugay komutanları ile İçişleri ve Savunma bakanlıklarından yetkililer arasında gerçekleştirilen güvenlik toplantısının ardından geldi. Toplantı, bölgede yaşanan güvenlik gerilimleri, özellikle askeri komutan Bilal ed-Derubi el-Mikdad’ın tugaya bağlı iki unsur tarafından suikasta uğraması sonrası düzenlendi.
Rus uzlaşısıyla bağlantılı kuruluş
Sekizinci Tugay, Temmuz 2018’de Rusya’nın himayesinde Dera’daki muhalif gruplarla eski rejim arasında yapılan uzlaşı anlaşması çerçevesinde kuruldu. Bu anlaşma, güney Suriye’de muhaliflerin kontrolünü sona erdiren geniş çaplı askeri operasyonun ardından imzalanmıştı. Tugay daha sonra Rusya destekli Beşinci Kolordu’ya bağlandı; ancak bölgelerinin yönetiminde büyük ölçüde özerkliğini korudu.
Tugay, 2012 yılında kurulan ve Ahmed el-Avde’nin liderliğini yaptığı “Şebab es-Sünne” oluşumunun devamı niteliğindeydi. Bu yapı, Busrâ eş-Şam ve çevresinde eski rejim güçlerine karşı çatışmalara katılmış, ardından etkisini genişleterek Dera’daki en büyük silahlı gruplardan biri hâline gelmişti. Bu süreçte “MOK” adıyla bilinen ortak operasyon odasından destek aldı.
Ahmed el Avde’nin güneydeki rolü
Ahmed el-Avde, oluşumun kuruluşundan itibaren lider olarak öne çıktı. Özgür Suriye Ordusu saflarında çeşitli çatışmalara katıldıktan sonra 2018’deki uzlaşı görüşmelerine dahil oldu ve bu süreç Sekizinci Tugay’ın kurulmasıyla sonuçlandı.
Sonraki yıllarda tugay, güney Suriye’de karmaşık bir rol oynadı. IŞİD hücrelerine karşı güvenlik operasyonlarına katıldı; yerel gruplar ve eski rejime bağlı güçlerle zaman zaman çatışmalara girdi. Aynı zamanda kaçırma ve infaz olaylarına karıştığı yönünde suçlamalarla da karşı karşıya kaldı.
Resmi olarak Beşinci Kolordu’ya katılmış olmasına rağmen tugayın özerkliğini sürdürmesi, rejim güvenlik kurumları nezdinde rahatsızlık yarattı. Bu nedenle 2021 yılında bağlılığı Askeri İstihbarat birimine devredildi ve böylece daha sıkı denetim altına alınması hedeflendi.
Rejimin düşüşü dönüm noktası oldu
27 Kasım 2024’te başlayan ve rejimin düşmesiyle sonuçlanan “Saldırıyı Caydırma” operasyonu sırasında, Dera’daki gruplar el-Avde liderliğinde “Güney Operasyon Odası”nı kurduklarını duyurdu. Bu yapı 48 saat içinde ilin tamamında kontrol sağladı.
Sekizinci Tugay, 8 Aralık 2024’te başkent Şam’a giren ilk askeri oluşum oldu; ancak aynı gün geri çekildi. Rejimin düşüşünün ardından el-Avde, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera ile görüştü ve tugayı feshederek unsurlarını yeni kurulacak orduya entegre etmeye hazır olduğunu bildirdi.
Resmi son
Nisan 2025’te Busrâ eş-Şam’daki suikast olayının ardından gelişmeler hız kazandı. Genel Güvenlik güçleri Dera’nın doğu kırsalındaki birçok yerleşime konuşlandı. Yapılan güvenlik toplantısında Sekizinci Tugay’ın feshedilmesi ve olaya karışanların teslim edilmesi konusunda anlaşmaya varıldı.
13 Nisan 2025’te tugayın sözcüsü Albay Ekrem el-Hurani, kararı resmen açıkladı ve tüm imkânların devletin emrine verildiğini teyit etti. Böylece 2018’den bu yana güney Suriye’deki güvenlik ve askeri dengeleri şekillendiren en önemli oluşumlardan birinin sayfası kapanmış oldu.
Krizin şiddeti, daha önce tugay komutanı Ahmed el-Avde’nin yayımladığı bir video kaydında hükümete karşı savaş çağrısı yapması ve bunu “görev” olarak nitelendirerek Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera’ya doğrudan tehdit yöneltmesiyle artmıştı. El Avde, açıklamasında “güney halkının iradesinin hiçe sayıldığını” ve güvenlik önlemlerinin zorla dayatıldığını savunmuş; bu durum siyasi ve güvenlik geriliminin hızla tırmanmasına ve sonunda tugayın resmen feshedilmesine yol açmıştı.
