Suriye’de İç Göçmenlerin Durumu ve Kötüleşen Yaşam Koşulları
Suriye’de Aralık 2024’te Beşar Esad rejiminin çöküşünün ardından yaşanan siyasi ve sosyal dönüşümlere rağmen, ülke içindeki göçmenlerin durumu ciddi bir insani kriz olmaya devam ediyor. Eylül 2025 verilerine göre, iç göçmen sayısı yaklaşık 6,6 milyon kişiye ulaşmış durumda. Bu sayı, Ocak 2024’ten bu yana geri dönen yaklaşık 1,3 milyon kişi sayesinde önceki 6,7 milyonluk rakama göre hafif bir düşüş gösteriyor. Aynı dönemde yurtdışından 730.000’den fazla mülteci geri döndü.
Ancak geri dönen bu kişiler, hâlâ ciddi şekilde kötüleşmiş yaşam koşullarıyla karşı karşıya bulunuyor. Bu durum, dönüşlerin sürdürülebilirliğini engelliyor ve yıpranmış altyapı üzerinde büyük bir baskı yaratıyor.
Temel Hizmetlerde Kriz
Toplu göç alan bölgeler, özellikle İdlib, Halep ve Hama, temel hizmetlerde ciddi sıkıntılar yaşıyor. Raporlara göre, göçmenler dahil nüfusun %90’ından fazlası günlük ihtiyaçlarını karşılamak için insani yardımlara bağımlı durumda. Savaş yıllarında ekonomik çöküş ve altyapının tahribatı, bu bağımlılığı artırıyor.
Kamplar ve yerleşim alanları, milyonlarca kişiye ev sahipliği yaparken temiz su ve elektrik sıkıntısı çekiyor. Ayrıca kötü sanitasyon koşulları, özellikle çocuklar ve yaşlılar arasında hastalık riskini yükseltiyor. Kuzeybatı Suriye’de yaklaşık 3,4 milyon göçmen bulunuyor. Yapılan anketler, 600.000 kişinin önümüzdeki altı ay içinde geri dönmeyi planladığını gösteriyor; ancak lojistik destek eksikliği bu planları engelliyor.
Ev ve Mülkiyet Sorunları
Geri dönenlerin yaklaşık %28’i hasarlı veya tamamlanmamış binalarda yaşıyor. Kış mevsiminin yaklaşması, bu durumdaki kişileri ciddi risk altında bırakıyor. Ayrıca savaş kalıntıları, özellikle mayınlar, güvenlik tehdidi oluşturmaya devam ediyor ve güvenli dönüş için öncelikli olarak temizlenmeleri gerekiyor.
Civar bölgelerdeki mülkiyet ve kimlik belgelerindeki eksiklikler, geri dönenlerin taşınmaz sahipliğini kanıtlamasını zorlaştırıyor ve bölge rehabilitasyonunu geciktiriyor.
Ekonomik Zorluklar ve İşsizlik
Suriye lirasının değer kaybı ve yüksek enflasyon, iş fırsatlarını neredeyse yok ediyor. Göçmenler, düşük ücretli ve kayıt dışı işlerde çalışmak zorunda kalıyor. Gençler, göçmen nüfusun büyük bir kısmını oluşturuyor ve eğitim ile mesleki eğitime erişimde ciddi eksiklikler yaşıyor; bu durum onların geleceğini tehdit ediyor.
Uluslararası kuruluşlar, özellikle Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve Uluslararası Göç Örgütü (IOM), destek sağlamaya çalışıyor; ancak sınırlı finansman, kayda değer bir değişimi engelliyor. Örneğin, 2025 yılı için geri dönüş programları için talep edilen 575 milyon doların yalnızca 71 milyon doları sağlanabildi; bu durum hizmetlerin %30 oranında azaltılmasına yol açabilir.
Yeni Göç ve Devam Eden Baskılar
Kuzey ve güneyde süren çatışmalar, yeni göçlere neden olarak durumu daha da karmaşık hâle getiriyor. Binlerce kişi, yakın dönemde yerlerinden edildi. Türkiye ve Lübnan gibi komşu ülkeler, geri dönüş süreçlerini kolaylaştırmada rol oynadı; ancak lojistik ve idari zorluklar devam ediyor. Bazı raporlar, geri dönüşlerin altyapının iyileştirilmesine ve iş olanaklarının sağlanmasına bağlı olduğunu, aksi takdirde göçmenlerin yeniden yer değiştirmek zorunda kalacağını belirtiyor.
Sonuç ve Öneriler
Suriye’deki göçmenlerin durumu, kapsamlı bir strateji gerektiriyor. Bu strateji, yeniden imar çalışmaları, savaş kalıntılarının temizlenmesi ve uzun vadeli ekonomik destek programlarını içermelidir. Binlerce kişinin geri dönüşü, umut verici bir gelişme olsa da mevcut zorluklar, uluslararası iş birliğinin genişletilmesini ve koordineli destek mekanizmalarının güçlendirilmesini gerekli kılıyor. Bu sayede, yıllarca süren acılara rağmen göçmenlerin insanca ve güvenli bir yaşam sürmesi sağlanabilir.
