Suriye’de Bir Yılın Ardından Gerilim: Geçici Hükümet ve Yerel Toplum İlişkileri
Delil24 – Baas rejiminin çöküşünü takiben Suriye’de yaşanan siyasi, güvenlik ve sosyal dönüşümler, Geçici Hükümet’in yerel topluluklarla ilişkilerini yakından etkiledi. Ülke genelinde dini, etnik ve toplumsal bileşenler arasındaki farklı pozisyonlar ve süregelen gerilimler dikkat çekiyor.
Tarıfsal Gerilim ve Sosyal Bütünlüğün Zayıflaması
Saha ve insan hakları raporlarına göre, rejim sonrası dönemde mezhep temelli gerilimler artarken, Kasım 2025 itibarıyla 3 bin 908 sivilin mezhep veya dini temelli şiddet olaylarında yaşamını yitirdiği belirlendi. Bu dönemde, medya ve siyasi kampanyalar nedeniyle farklı topluluklardan genç ve öğrencilerin hedef alındığı, özellikle Dürziler ve Kürtler ile Alevi topluluğuna yönelik saldırı ve gözaltı vakalarının yaşandığı bildirildi.
Suriye Sahili: Siyasi Dışlanma ve Sivil Organizasyon Çabaları
Sahil bölgelerinde, hükümetin Alevi topluluğunu eski rejimle ilişkilendiren söylemleri geniş yankı buldu. Mart 2025’te gerçekleşen saldırılar, medya ve dini platformlardan yürütülen provokatif kampanyalarla eş zamanlı olarak gerçekleşti. Öte yandan, yerel sivil ve siyasi yapı kurma girişimleri de öne çıktı. Şubat 2025’te “Suriye ve Diaspora Alevi İslami Meclisi” kuruldu ve Homs olaylarının ardından topluluğun korunmasına dair garantiler talep etti. Ayrıca “Orta ve Batı Suriye Siyasi Meclisi” kuruldu; ancak kayda değer bir etkisi olmadı.
Süveyde: Resmî Tersleme ve İç Organizasyon
Süveyde vilayetinde yerel güçler, eski IŞİD karşıtı mücadelelerine rağmen hükümet tarafından ihmal edildiklerini dile getirdi. Temmuz 2025’te vilayette aşiret gruplarına atfedilen bir saldırı yüzlerce can kaybına yol açarken, Dürzi topluluğa yönelik kışkırtıcı söylemler arttı. Yanıt olarak yerel aktörler, iç örgütlenme adımları attı:
• Yüksek Hukuk Komitesi ve geçici yürütme ofisi kuruldu.
• Yardım ve insan hakları komiteleri etkinleştirildi.
• Şeyh Hikmet El-Hacri liderliğinde dini ve toplumsal gözetim altında “Ulusal Muhafız” çatısı altında bazı grupların birleştirilmesi sağlandı.
Kuzey ve Doğu Suriye: Bağımsız Yönetim ve Zorlayan Müzakere Süreci
Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi, hükümetten ayrılıkçılık veya dış bağlantı suçlamaları aldı; Kürt siyasi güçler ise ulusal çözümlere bağlı kaldıklarını vurguladı. Mart 2025’te hükümet ve Özerk Yönetim arasında uluslararası arabuluculukla bir anlaşma imzalandı; anlaşma kurumsal, idari ve askeri entegrasyon maddeleri içeriyordu. Ancak Özerk Yönetim temsilcilerine göre uygulamada gecikmeler ve bölgesel müdahaleler nedeniyle ilerleme sağlanamadı.
Bölgede yerel girişimler de öne çıktı:
• Süveyde’ye saldırı sonrası yardım gönderimi.
• Sahil bölgelerindeki yangın mağdurlarının desteklenmesi.
• Ulusal diyaloğu güçlendirme amacıyla Hasaka’da Suriye bileşenleri konferansı; ancak hükümet tarafından kabul görmedi.
Gerilim ve Yumuşama Arasında Açık Bir Saha
Geçici Hükümet ile farklı yerel bileşenler arasındaki gerilim sürerken, Suriye’de tablo çok sayıda olasılığa açık kalıyor. Gelişmeler, kapsayıcı bir hükümet projesinin yokluğunun, toplumda istikrar ve bileşenler arası güvenin yeniden inşası önünde başlıca engel olduğunu gösteriyor. Bazı yerel güçler ise resmi yollar yerine kendi örgütlenme ve kurumsallaşma çabalarına yöneliyor.
