Suriye, İran ve Grönland’daki Gelişmeler: Bölgesel ve Küresel Dosyalar Gündemin Zirvesinde
Bugün yayımlanan Arap gazeteleri, bölgesel ve uluslararası birçok önemli konuyu manşetlerine taşıdı. Gündemin başında Suriye’de ulusal uzlaşı süreci, İran’da yeniden alevlenen protestolar ve Grönland’ın geleceği konusunda ABD ile Avrupa arasında büyüyen tartışmalar yer aldı.
Suriye dosyasında El-Arab gazetesi, ülkenin kritik bir eşikte bulunduğunu vurgulayarak, gerçek ve kapsayıcı bir ulusal uzlaşının hayati önem taşıdığını belirtti. Gazete, dini, mezhepsel ve etnik çeşitliliği tanımayan ve tüm toplumsal kesimlerin karar alma süreçlerine gerçek katılımını sağlamayan herhangi bir siyasi projenin kırılgan kalacağını ve sürdürülebilir olmayacağını ifade etti.
Suriye’nin toplumsal yapısının bir mozaik olduğuna dikkat çeken gazete, bu çeşitliliğin yeni bir toplumsal sözleşme ve eşit vatandaşlık temelinde bir güç unsuruna dönüşebileceğini savundu. Bu çerçevede din ile devletin ayrılması, güvenlik ve yargı kurumlarında köklü reformların yapılması, ülkedeki bölünmüşlüğün ve şiddetin sona erdirilmesi için temel adımlar olarak gösterildi.
İran’a ilişkin değerlendirmesinde El-Kuds el-Arabi, 1999’dan bu yana yaşanan protesto dalgalarını ele aldı. 2009’daki Yeşil Hareket’ten, 2019’daki ekonomik protestolara; 2022’de Jina Amini’nin ölümü sonrası başlayan gösterilerden, son dönemde ekonomik krizin ve para biriminin değer kaybının tetiklediği yeni dalgaya kadar uzanan süreci hatırlattı.
Gazete, protestoların zamanla ekonomik taleplerden siyasi taleplere evrildiğini, özellikle dini liderlik makamı ve rejimin yapısına yönelik eleştirilerin arttığını vurguladı. Yönetimin protestoları dış güçlere bağladığını, protestocuların ise krizin temel nedenlerinin içeride olduğunu savunduğunu aktardı. İran’ın önünde geçici bir nükleer anlaşmadan sınırlı bir askeri gerilime ya da süregelen protestoların rejimin yapısında veya politikalarında köklü bir değişime yol açmasına kadar farklı senaryoların bulunduğu ifade edildi.
Grönland meselesinde ise El-Halij gazetesi, ABD’nin adadaki halkın Amerikan ya da Danimarka egemenliğine yönelik güçlü itirazlarını görmezden geldiğini yazdı. Gazeteye göre Grönland halkının büyük çoğunluğu ne Amerikan ne de Danimarka vatandaşı olmayı istiyor.
Gazete, Washington’un sunduğu ekonomik teşviklerin halkın tutumunu değiştirmediğini, Grönlandlıların bağımsızlık talebinde ısrarcı olduğunu belirtti. Bu dosyanın, Grönland halkının büyük güçlerin çekişmesinden uzak bir şekilde kendi kaderini tayin etme isteği nedeniyle, ABD–Avrupa ilişkilerinde yeni gerilimlere yol açabileceği değerlendirmesi yapıldı.
