Hukuk Uzmanı: Suriye’deki son yargılamalar “göstermelik” ve uluslararası adalet standartlarına uygun değil
Ajansımıza özel bir röportaj veren uluslararası hukuk uzmanı Halid Cebir, Suriye’de son dönemde sahil bölgesinde ihlaller işledikleri iddiasıyla yargılanan bazı kişilerle ilgili yapılan yargılamaların “göstermelik” olduğunu ve uluslararası hukukta gerekli adalet seviyesine ulaşmadığını söyledi.
Cebir, yargılanan kişilerin doğrudan Savunma Bakanlığı’nın sorumluluğu altında çalıştıklarını belirterek, yaşananların “göstermelik bir mizansen” olduğunu ve asgari adalet kriterlerinden yoksun bulunduğunu ifade etti. Uzman, sahil bölgesinde yaşanan ihlalleri kanıtlayan “kesin deliller” olmasına rağmen sürecin ciddi eksikliklerle yürütüldüğünü vurguladı.
Hukuk uzmanı, savcılık mekanizmalarının, mağdur yakınlarının temsili ya da duruşmalara katılımının neden olmadığını sorgulayarak, uygulanan prosedürlerin “gerçeklikten ve hukuki mantıktan uzak” olduğunu söyledi. Ayrıca soruşturma oturumlarının herhangi bir tanınmış hukuki yönteme dayanmadığını, aksine “siyasi yönlendirmelerle” yürütüldüğünü belirtti.
Cebir, uluslararası insancıl hukuk, Cenevre Sözleşmeleri ve ek protokoller çerçevesinde, sahil ve Süveyda’da sivillere yönelik işlenenlerin “savaş suçları ve kimlik temelli öldürme suçları” kapsamına girdiğini ifade etti. Bu konuda uluslararası insan hakları örgütlerinin yayımladığı raporların, Savunma Bakanlığı’ndaki bazı yetkilileri ihlallerden sorumlu tuttuğunu hatırlattı.
Ayrıca mahkemelerin “mağdurların gözetiminden uzak” şekilde yapıldığını ve Aralık 2024’ten önce izlenen yöntemlerin yeniden uygulandığını söyleyen Cebir, gerçek bir hesap verebilirliğin yokluğunun, Suriye’de insan hakları dosyasında “tehlikeli bir gerileme” olduğunu belirtti.
Sahil ve Süveyda’da uluslararası soruşturma komisyonları tarafından belgelenen ihlallerin, uluslararası hukuk ilkeleri gereğince, bağımsız bir yargı mekanizması ya da özel bir uluslararası mahkeme kurulmasını gerektirdiğini söyleyen Cebir, gelecekte yürütülecek herhangi bir yargı sürecinin Birleşmiş Milletler gözetiminde olması gerektiğinin altını çizdi.
Cebir son olarak, “Suriye’de geçiş dönemi adaleti hâlâ yok” dedi ve bunun sağlanması için ihlallere karışan herkesin yargılanması ve “halen katliamların, kimlik temelli öldürmelerin ve demografik değişimlerin etkileriyle yaşayan” mağdurların adaletinin teslim edilmesi gerektiğini vurguladı.
